Tak dla Zdrowia logo

Neurony mogą się porozumiewać bez synaps

29.10. Warszawa (PAP) - W mózgu może istnieć więcej rodzajów komunikacji, niż tylko przekazywanie sygnału pomiędzy neuronami przez wyspecjalizowane połączenia czyli synapsy. Naukowcy z Węgier odkryli, że jeden z rodzajów neuronów obecnych w korze mózgu, uwalnia neuroprzekaźnik bezpośrednio do przestrzeni między komórkowej, bez pośrednictwa synaps. Pracę opublikowano na łamach najnowszego numeru czasopisma "Nature".

W tradycyjnym ujęciu i w przypadku większości neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym przekazywanie informacji pomiędzy neuronami odbywa się za pośrednictwem synaps. Substancje chemiczne używane przez neurony do komunikacji czyli tzw. neuroprzekaźniki dzieli się na dwie główne grupy - neuroprzekaźniki pobudzające i hamujące.

Neuron przekazujący informację tworzy część presynaptyczną i uwalnia pęcherzyki wypełnione neuroprzekaźnikiem do tzw. szczeliny lub przestrzeni międzysynaptycznej, skąd są one wyłapywane i przyłączane do receptorów w błonie komórkowej neuronu odbierającego informację - czyli części postsynaptycznej, gdzie dochodzi do uwolnienia neuroprzekaźnika z pęcherzyków i dalszej kaskady przekazywania sygnału wewnątrz komórki.

Gábor Tamás wraz z kolegami z University of Szeged wykazał, że jeden z rodzajów neuronów GABA - ergicznych, komórek nerwowych obecnych w korze mózgu i produkujących neuroprzekaźnik hamujący - kwas gamma-aminomasłowy (GABA) uwalnia go w postaci dużych, gęstych "chmur", które obmywają sąsiednie komórki. Bez udziału wyspecjalizowanych połączeń międzykomórkowych - synaps.Autorzy pracy wykazali też, że uwalniany w ten sposób GABA wywiera efekt hamujący na sąsiadujące neurony i skutecznie hamuje lokalne przekazywanie sygnału bez użycia synaps, co czyni ten rodzaj neuronów zupełnie innym od pozostałych neuronów hamujących, które komunikują się za pośrednictwem skomplikowanych obwodów wypustek nerwowych i synaps.

Dotychczas zakładano, że sygnalizacja pozasynaptyczna pełni marginalną rolę w ośrodkowym układzie nerwowym, natomiast odkrycie węgierskich badaczy dowodzi, że w korze mózgu ten rodzaj komunikacji ma ważne znaczenie. Autorzy doniesienia zaobserwowali również, że niektóre związki z grupy neurosteroidów hamują aktywność opisanego przez nich rodzaju neuronów GABA-ergicznych kory mózgowej, co może tłumaczyć rolę tych spokrewnionych z hormonami związków w rozwoju depresji poporodowej i zespołu napięcia przedmiesiączkowego. (PAP)